Шеркес Этем: Басқыншы көсем түрік тәуелсіздігінің алғашқы кезеңін қалыптастырған

Шеркес Этем, 1886 жылы Османлы империясында туған, Түркияның Тәуелсіздік соғысында (1919–1923) аса маңызды рөл атқарған шешен шеркес әскери қолбасшысы болды. Етем өз батыл тактикалары мен тәуелсіз рухымен танымал, ол Кува-йи Сейяре (Қозғалысшы күштер) деген партизандық бөлімді басқарды, бұл бөлім шетелдік басып алушыларға қарсы алғашқы қарсылық көрсетуде маңызды рөл атқарды.

Этемнің әскерлері батыс Анатолияда грек армиясының алға жылжуына алғашқылар болып тосқауыл қойды және маңызды жеңістерге қол жеткізді, бұл елдің рухын көтерді. Оның басшылығы оған қызығушылық пен дау-дамас тудырды: біреулер оны батыр деп санаса, екіншілері оның тәуелсіз әрекеттерін Мустафа Кемаль Ататүрктің үкіметінің орталық билігіне қауіп болып қарады.

1921 жылға қарай Этем мен Анкарадағы үкімет арасындағы керіштілік күшейді, нәтижесінде ол ақыры соғыс жағын тастап кетті. Қысқа уақыт қарсылық көрсеткеннен кейін ол Грецияға қашып, өміріннің қалған бөлігін онда өткізді. Шет елдегі соңғы жылдарына қарамастан, тәуелсіздік үшін күрестегі алғашқы кезеңдердегі үлесі әлі күнге дейін талқыланып келеді және қызығушылық тудырады.

Бүгінгі күні Шеркес Этем күрделі тұлға ретінде еске алынады – ол бостандық үшін күрескен соғысшы, бірақ өз билігіне бағынудан бас тартқандығымен оның Түркияның қазіргі тарихындағы негізгі баяндамадан ерекшеленеді. Оның тарихы елдің тууының тұрақсыз және көп қырлы тарихына шолу ашады.