Сүлеймен Демірель: Түркияны қалыптастырған инженер

Сүлеймен Демірель 1924 жылы 1 қарашада Ыспарта қаласының İslamköy ауылында шаруа отбасында дүниеге келді. Оның балалық шағы қиындықпен және мақсаттылықпен өтті. Туған жерінде бастауыш білім алып, одан кейін Стамбулға көшіп, Стамбул техникалық университетінің құрылыс факультетінде оқыды. Оның академиялық табыстарына қарай АҚШ-та оқуға стипендия алды, онда бөгеттер салу саласында маманданды – бұл дағдыс кейінірек Түркияның инфрақұрылымын қалыптастыруға көмектесті.

Демірельдің саяси мансабы 1960 жылдары «Адалет» партиясына (Adalet Partisi) қосылуымен басталды. Оның инженерлік білімі мен прагматикалық көзқарасы тез арада оны танымал тұлғаға айналдырды. 1965 жылы алғаш рет Түркияның премьер-министрі болып сайланды. Оның басшылығымен ел экономикалық өсу және модернизация кезеңінен өтті. Келесі үш онжылдықта оның премьер-министр қызметінде жеті рет қайта сайлануы түрік саяси тарихында рекорд болды. Оның басшылығы Түркияның энергетикалық саласын, әсіресе бөгеттер мен электр стансаларының құрылысын дамытуда маңызды рөл атқарды.

1993 жылы Демірель Түркияның тоғызыншы президенті болып сайланды, бұл қызметте 2000 жылға дейін болды. Оның президенттігі елді саяси және экономикалық қиындықтар кезінде тұрақтылыққа жеткізуге бағытталған шаралармен ерекшеленді. Лауазымнан кеткеннен кейін де оның пікірі түрік саясатында беделді болып қалды, оның даңқы мен тәжірибесімен танылды.

Демірель 2015 жылы 17 маусымда қайтыс болды, бірақ оның мұрасы сақталып қалды. Оны тек саяси жетістіктері үшін ғана емес, сонымен қатар әр түрлі әлеуметтік қабаттардың өкілдерімен байланыс орнату қабілеті үшін де еске алады. Оның өмірбаяны білім, мақсаттылық және адамулылық қалай елдің болашағын қалыптастыра алатынын дәлелдейді.

Негізгі жетістіктерінің хронологиясы:

• 1924 жыл: Ыспартадағы İslamköy ауылында туған.
• 1949 жыл: Стамбул техникалық университетінің құрылыс факультетін бітірді.
• 1954 жыл: АҚШ-та бөгеттер салуды зерттеді.
• 1965 жыл: Алғаш рет Түркияның премьер-министрі болып сайланды.
• 1970-1990 жылдар: Премьер-министр қызметінде жеті рет қайта сайланды, негізінен инфрақұрылым және экономикалық дамуға бағытталды.
• 1993-2000 жылдар: Түркияның тоғызыншы президенті болып қызмет етті.
• 2015 жыл: Анкарада қайтыс болды.