Aziz Sancar: Turkiyadan chiqqan Nobel mukofoti sohibi tibbiyotni oʻzgartirgan olim

Aziz Sancar 1946-yilda Turkiyaning janubi-sharqidagi Savur shaharchasida oddiy oilada tugʻilgan. Tabiatga boʻlgan qiziqishi uni ilm-fanga yaqinlashtirdi. Istanbul universitetida tibbiyot fakultetini tamomlagach, AQShga biokimyo va molekulyar biologiya boʻyicha chuqur tadqiqotlar olib borish uchun joʻnab ketdi.

Sancarning eng muhim kashfiyoti DNKni tiklash mexanizmlari boʻyicha boʻldi. Uning tadqiqotlari hujayralarning ultrabinafsha nurlar va boshqa zararli omillar taʼsirida yuzaga kelgan zararni qanday tiklashini ochib berdi. Bu kashfiyot saraton kasalligini tushunish va davolash usullarini ishlab chiqishda katta ahamiyatga ega boʻldi. 2015-yilda uning oʻn yillar davomidagi fidokorona mehnati Kimyo boʻyicha Nobel mukofoti bilan taqdirlandi. Mukofotni yana ikki olim bilan boʻlishdi, ular ham DNKni tiklash boʻyicha tadqiqotlar olib borgan.

Ilmiy yutuqlari bilan bir qatorda, Sancar kamtarligi va taʼlimga sodiqligi bilan ham tanilgan. U Turkiyada yosh olimlarni qoʻllab-quvvatlash uchun stipendiyalar taʼsis etgan va tadqiqotlarda qatʼiyatlilikning ahamiyati haqida tez-tez gapiradi. Uning hikoyasi qiziqish va mehnat orqali insoniyatga foyda keltiradigan kashfiyotlarga erishish mumkinligini koʻrsatadi.

Bugungi kunda Sancar Shimoliy Karolina universitetida tadqiqotlarini davom ettirmoqda va u yerda yangi avlod olimlariga ilhom baxsh etmoqda. Uning merosi buyuk gʻoyalar har qayerdan kelishi mumkinligini va ilm-fanning chegaralari yoʻqligini eslatib turadi.